အစားအစာအရသာနှင့် ရနံ့၏ မျိုးကွဲများနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားမှုများ

၁။ အစားအစာအရသာနှင့် ရနံ့အမျိုးမျိုး
အစားအစာအရသာအချိုးအစားသည် အလွန်နည်းပါးသော်လည်း ဘေးကင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှုတစ်ခု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးစည်းမျဉ်းများ၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှသာ အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အစားအစာအရသာ အမျိုးအစားများစွာရှိပြီး ဆေးပမာဏပုံစံအလိုက် အစိုင်အခဲနှင့် အရည်ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ အစိုင်အခဲအရသာတွင် မိုက်ခရိုကက်ဆူးလ်အရသာ စသည်တို့ ရှိသည်။ အရည်အရသာများကို ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော အရသာများ၊ ဆီတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော အရသာများနှင့် အမြှုပ်အရသာများအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် အရသာနှင့် အသုံးပြုပုံအလိုက်လည်း ခွဲခြားနိုင်သည်။
မိုက်ခရိုကက်ဆူးလ်အရသာကို အရသာများနှင့် အပေါ်ယံလွှာပစ္စည်းများ (ပြုပြင်ထားသော ကစီဓာတ်စသည်) ဖြင့် emulsification နှင့် spray drying မှတစ်ဆင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အောက်ဆီဒေးရှင်းနှင့် အငွေ့ပျံခြင်း ဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်ပေးသည့် ဝိသေသလက္ခဏာများရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် အစိုင်အခဲအဖျော်ယမကာများနှင့် အရသာထည့်ရန် အသုံးပြုသည်။ ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော အနှစ်ကို distilled water သို့မဟုတ် ethanol ဖြင့် diluent နှင့် စားသုံးနိုင်သော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားပြီး အဓိကအားဖြင့် အချိုရည်များနှင့် အခြားအရသာများတွင် အသုံးပြုသည်။ ဆီတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော အရသာကို propylene glycol ကို အစားအစာအရသာစသည်တို့နှင့် ရောစပ်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အဓိကအားဖြင့် သကြားလုံးများနှင့် ကွတ်ကီးများကို ချိုမြိန်စေရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ Emulsifying အနှစ်သည် အစားအစာအရသာ၊ အစားအစာဆီများ၊ သီးခြားဆွဲငင်အားထိန်းညှိပေးသည့်ပစ္စည်းများ၊ antioxidants၊ တာရှည်ခံပစ္စည်းများ စသည်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဆီအဆင့်တစ်ခုဖြစ်ပြီး emulsifiers၊ အရောင်၊ တာရှည်ခံပစ္စည်းများ၊ thickeners၊ sour agents နှင့် distilled water စသည်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရေအဆင့်တစ်ခုဖြစ်ပြီး emulsification နှင့် high pressure homogenization ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အဓိကအားဖြင့် အချိုရည်များနှင့် အအေးများ၊ အရသာမြှင့်တင်ခြင်း၊ အရောင်ခြယ်ခြင်း သို့မဟုတ် turbidity အတွက် အသုံးပြုသည်။

၂။ အစားအစာအရသာနှင့် ရနံ့ခွဲခြားမှုများ
အစားအစာအရသာသည် အစားအစာလုပ်ငန်းတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစားအစာဖြည့်စွက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အစားအစာဖြည့်စွက်ပစ္စည်းများတွင် ၎င်းသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ခန္ဓာကိုယ်ဖြစ်ပြီး မျိုးကွဲပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်ရှိသည်။ အရသာအမျိုးအစားများကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်-
(၁) သဘာဝအရသာ။ ၎င်းသည် သဘာဝအပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ (ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ) မှ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနည်းလမ်းများဖြင့် ထုတ်ယူထားသော လုံးဝသဘာဝပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သဘာဝရနံ့ပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်သူများကို သစ်သီးများ၊ တိရစ္ဆာန်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၊ အရွက်များ၊ လက်ဖက်နှင့် အစေ့များမှ ရရှိနိုင်သည်။ ထုတ်ယူခြင်းနည်းလမ်းများမှာ ထုတ်ယူခြင်း၊ ပေါင်းခံခြင်းနှင့် အာရုံစူးစိုက်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဗနီလာထုတ်ယူမှု၊ ကိုကိုးထုတ်ယူမှု၊ စတော်ဘယ်ရီထုတ်ယူမှု စသည်တို့ကို ထုတ်ယူခြင်းနည်းလမ်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ပက်ပါမင့်ဆီ၊ စမုန်ဖြူဆီ၊ သစ်ကြံပိုးခေါက် (osmanthus) ဆီ၊ ယူကလစ်ပ်တပ်စ်ဆီတို့ကို ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ လိမ္မော်ဆီ၊ သံပုရာဆီနှင့် citrus ဆီတို့ကို ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ပန်းသီးဖျော်ရည်အနှစ်၊ မန်ကျည်းဖျော်ရည်အနှစ်၊ လိမ္မော်ရည်အနှစ် စသည်တို့ကို အာရုံစူးစိုက်မှုနည်းလမ်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစားအစာအရသာများကို ထုတ်ယူနိုင်သော ကုန်ကြမ်းပစ္စည်း ၅၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ၁၅၀၀ ကျော်ကို အသုံးများသည်။
(၂) သဘာဝအရသာ။ ဤအရသာမျိုးကို သဘာဝကုန်ကြမ်းများကို ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပြုပြင်ခြင်း သို့မဟုတ် အတုပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိပြီး သဘာဝအရသာပစ္စည်းများနှင့် တစ်ထပ်တည်းတူညီသော ဓာတုပစ္စည်းဖြင့် ရရှိသည်။
(၃) ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အရသာ။ ၎င်းကို ဓာတုပေါင်းစပ်မှုနှင့် အခြားဓာတုနည်းလမ်းများဖြင့် ရရှိပြီး ပစ္စည်း၏ သဘာဝဓာတုမော်လီကျူးများဖြစ်ကြောင်း အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။ သဘာဝတွင်တွေ့ရှိရပြီး တူညီသောဓာတုမော်လီကျူးများကို လွှမ်းမိုးထားပါက သဘာဝအရသာနှင့် ညီမျှသည်။ အနှစ်သာရတွင် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းတစ်ခုရှိနေသရွေ့၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အရသာဖြစ်သည်။
⑷ မိုက်ခရိုဘိုင်ယယ်နည်းလမ်းဖြင့် ပြင်ဆင်ထားသော အရသာ။ ၎င်းသည် မိုက်ခရိုဘိုင်ယယ် အချဉ်ဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အင်ဇိုင်းဓာတ်ပြုမှုမှ ရရှိသော အနှစ်သာရတစ်ခုဖြစ်သည်။
(၅) ဓာတ်ပြုပစ္စည်း။ ဤအရသာအမျိုးအစားသည် ပရိုတင်းကို အပူပေးပြီး သကြားလျှော့ချခြင်း၏ Maillard ဓာတ်ပြုမှုမှ ဆင်းသက်လာပြီး အသား၊ ချောကလက်၊ ကော်ဖီ၊ မုယောစပါးရနံ့တို့တွင် မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

အရသာခွဲခြားမှုအဆင့်အတန်းအရ အစားအစာအရသာများတွင် အရည်အရသာ (ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော၊ ဆီတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော၊ အမွှေးအကြိုင်အဖြစ်ပြောင်းလဲနိုင်သော)၊ ၎င်းတွင် အမွှေးအကြိုင်ပစ္စည်းများ ၁၀% မှ ၂၀%၊ ပျော်ရည် (ရေ၊ ပရိုပီလင်းဂလိုင်ကော စသည်) ၈၀% မှ ၉၀%၊ ပျော်ရည်၊ အမွှေးအကြိုင်၊ ကော်၊ တည်ငြိမ်အောင်ထိန်းညှိပေးသောပစ္စည်း၊ ရောင်ခြယ်ပစ္စည်း၊ အက်ဆစ်နှင့် ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်းတို့ပါဝင်သော အမွှေးအကြိုင်အရသာ ၈၀% မှ ၉၀%၊ အမှုန့်အရသာတွင် အမွှေးအကြိုင်ပစ္စည်း ၁၀% မှ ၂၀%၊ သယ်ဆောင်ပေးသောပစ္စည်း ၈၀% မှ ၉၀% ပါဝင်သည်။

အမှုန့်အရသာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် မြန်ဆန်ပြီး အဖျော်ယမကာများ၊ မုန့်များ၊ မုန့်ဖုတ်များ စသည်တို့တွင် ကျယ်ပြန့်သော အသုံးချမှုများ ရှိပါသည်။ အသုံးများသော အမှုန့်အရသာ သုံးမျိုးရှိသည်-
(၁) ရောစပ်ထားသောပုံစံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အမှုန့်အရသာ- ငါးမျိုးစပ်မှုန့်၊ ကறிမှုန့် စသည်တို့ကဲ့သို့သော အမှုန့်အရသာပစ္စည်းများစွာကို ရောစပ်ထားသည်။ ဤရနံ့အများစုသည် သဘာဝအပင်များ၏ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များနှင့် အသားအရသာများ ပြင်ဆင်ရာတွင် ပါဝင်သည်။ ဗနီလာမှုန့်၊ ဗနီလာ စသည်တို့သည်လည်း ရောစပ်ထားသောပုံစံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အမှုန့်အရသာများဖြစ်သည်။
(၂) စုပ်ယူမှုပုံစံဖြင့် အမှုန့်အရသာ- အနှစ်သာရကို သယ်ဆောင်သူ၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အလွန်စုပ်ယူထားပြီး ဤအရသာ၏ ဖွဲ့စည်းမှုသည် မတည်ငြိမ်မှုနည်းသင့်သည်။ အသားအရသာအမျိုးမျိုးသည် အများအားဖြင့် စုပ်ယူထားသောပုံစံဖြင့် အမှုန့်အရသာများဖြစ်သည်။
(3) မိုက်ခရိုကက်ဆူးလ်မှုန့်အရသာ၏ အပေါ်ယံလွှာပုံစံသည် ယနေ့ခေတ် အစားအသောက်လုပ်ငန်းတွင် အသုံးအများဆုံး အမှုန့်အရသာဖြစ်သည်။
အရသာ၏ မိုက်ခရိုဂျယ်လတင်ဇေးရှင်းသည် အရသာကို ထုပ်ပိုးခြင်း၊ ခွဲထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖြည်းဖြည်းချင်းထုတ်လွှတ်ခြင်းနှင့် အရည်အနှစ်ချုပ်ခြင်းအတွက် အထူးနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ မူလအရသာကို ကြာရှည်စွာထိန်းသိမ်းထားရန်နှင့် အောက်ဆီဒေးရှင်းနှင့် အခြားအချက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရသာယိုယွင်းပျက်စီးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် အရသာကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းရန်ဖြစ်သည်။
ဤအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အစားအသောက်လုပ်ငန်းအသုံးချမှုများတွင် အခြားမှုန့်အရသာများအတွက် အထူးအရေးပါပြီး ကျယ်ပြန့်စွာလက်တွေ့ကျပါသည်။ အတိုချုပ်အားဖြင့်- ရိုးရာအစိုင်အခဲအဖျော်ယမကာထုတ်လုပ်မှုသည် ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် spray drying နည်းလမ်း၊ vacuum drying နည်းလမ်းနှင့် boiling drying နည်းလမ်းကို အများဆုံးအသုံးပြုကြပြီး ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အရည်အရသာကို အသုံးပြုပြီး ပျော်ရည်ကို ဖယ်ရှားရန် အပူပေးရန် လိုအပ်သောကြောင့် ထုတ်ကုန်၏အရသာကို ထိခိုက်မည်ဖြစ်သည်။

အစိုင်အခဲအဖျော်ယမကာထုတ်လုပ်ရာတွင် ခြောက်သွေ့သောအမှုန့်ရောစပ်နည်းကို အသုံးပြုသည်။ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အမှုန့်ပါဝင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို အပူမပေးဘဲ မိုက်ခရိုဂျယ်အမှုန့်အနှစ်နှင့် တိုက်ရိုက်ရောစပ်ပြီး ထုတ်ကုန်အရသာ မပြောင်းလဲပါ။ အစိုင်အခဲအဖျော်ယမကာများအတွက် မိုက်ခရိုဂျယ်အမှုန့်အရသာထည့်သည့်နည်းလမ်းသည် အသုံးပြုရလွယ်ကူပြီး ညီညာစွာရောစပ်ရလွယ်ကူကာ အရသာထုတ်ကုန်များ၏ အပူချိန်ကို မမြင့်တက်စေဘဲ ထုတ်ကုန်များသည် မူလအမှုန့်အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းထားကာ အဖြူရောင်သကြားထုတ်ကုန်များတွင် အရောင်မပြောင်းလဲပါ။
ရနံ့ပါဝင်ပစ္စည်းများကို ကက်ဆူးလ်ထဲတွင် ထုပ်ပိုးထားသောကြောင့် အငွေ့ပျံခြင်းဆုံးရှုံးမှုကို တားဆီးပေးသောကြောင့် ထိန်းသိမ်းချိန်ကို တိုးမြင့်စေသည်။ ရနံ့ပါဝင်ပစ္စည်းများကို အောက်ဆီဒေးရှင်းကဲ့သို့သော အချက်များကြောင့် အရသာယိုယွင်းပျက်စီးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ပတ်ဝန်းကျင်နေရာမှ ခွဲထုတ်ထားပြီး ထုတ်ကုန်၏ ထိန်းသိမ်းချိန်ကို များစွာတိုးမြင့်စေသည်။ အရည်အရသာအရသာလုပ်ဆောင်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းသည် အဆင်မပြေပါ၊ ညီညီညာညာရောစပ်ရန် မလွယ်ကူပါ၊ အရသာထုတ်ကုန်များ၏ ရေပါဝင်မှုကို တိုးမြင့်စေသောကြောင့် ထုတ်ကုန်သည် အခဲဖြစ်စဉ်ကို အလွယ်တကူဖြစ်ပေါ်စေပြီး အဖြူရောင်သကြားထုတ်ကုန်များတွင် တဖြည်းဖြည်း အဝါရောင်ပြောင်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး အရသာကို မျက်နှာပြင်တွင်သာ ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး အာကာသထဲသို့ ထိတွေ့မိခြင်းကြောင့် အငွေ့ပျံမှုမြန်ဆန်စေသည်၊ ရနံ့အချိန်တိုတောင်းမှုကို ထိန်းသိမ်းပါ၊ အရသာသည် လေနှင့်ထိတွေ့သောနေရာကျယ်ပြီး အောက်ဆီဒေးရှင်းဖြစ်လွယ်သောကြောင့် အရသာယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ထိန်းသိမ်းချိန်တိုတောင်းသည်။